Yalnızlık KahvesiKarıncanın Su İçtiğiDüş GünlerSakin Ol! Yüz Felci Geçiriyorsun!

8 Kasım 2008 Cumartesi

KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU

Bir kelimedeki ünlü harflerin düzlük-yuvarlaklık ve darlık genişlik yönünden uyumudur.

Düzlük - yuvarlaklık uyumu da denir.

İki Temel Kuralı Vardır:

1- Kelimenin ilk hecesi düz (a- e- ı - i) ise diğer hecelerdeki ünlülerde düz (a- e- ı - i) olmalıdır.
Düz Düz
(a- e- ı - i)=(a- e- ı - i)

2- Kelimenin ilk hecesi yuvarlak (o-ö-u-ü) ise ondan sonraki ünlüler düz-geniş (a-e); ya da
dar-yuvarlak (u-ü) olmalıdır.

Yuvarlak (o-ö-u-ü) = düz-geniş (a-e) ya da dar-yuvarlak (u-ü)



Uyarı:1

K.Ü.U. aranırken bir önceki hecedeki sesli harfe göre değerlendirme yapılır.

ÖR:
Kapılar (D-D-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

sıcaklık (D-D-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

sonsuzluk (Y-Dy-Dy) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

öykücüler (Y-Dy-Dy-Dg) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

tükenmek (Y-Dg-Dg) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

şahit (D-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

barış (D-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

hayvan (D-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

sözünden (Y-Dy-Dg) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

kurtulmayı (Y-Dy-Dg-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

tadıyla (D-D-D) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

köstebek (Y-Dg-Dg) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

korucu (Y-Dy-Dy) Küçük Ünlü Uyumuna Uyar

D= Düz
Y= Yuvarlak
Dy= dar-Yuvarlak
Dg=Düz-Geniş

Uyarı:2

Bazı Türkçe kelimelerin ilk hecesinde “a” varsa ikinci hece “b,m,v” ünsüzlerinin biriyle başlıyorsa; bu ünsüzlerden sonra gelen ünlü , dar yuvarlak “u” olabilir. Bu tür kelimeler Türkçe’dir; fakat kurala uymazlar.

ÖR:

yağmur (yağmır),
hamur (hamır),
çubuk (çubık),
savurmak (savırmak,
havuç,
karpuz,
avuç…

Uyarı:3

Tek heceli ve birleşik kelimelerde küçük ünlü uyumu aranmaz.

Ses,
kuş,
atasözü,
özveri…

Uyarı:4

Dilimizdeki –yor ve –ki eki küçük ünlü uyumunu bozar.

Gülüyor
seviyor
onunki
şununki

Uyarı:5

Küçük ünlü uyumuna uymayan kelimeler dilimize yabancı dillerden girmiştir.

Radyo,
koro,
polis,
potin,
torpil,
komik,
döviz,
balon,
havuz…

4 yorum:

  1. sağolun türkçe performans ödevime çok yardımcı oldu hazırlayanların eline koluna sağlık

    melis naz çay

    YanıtlaSil
  2. çokkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk teşekkürlerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr
    :):):):9:9:):):9

    YanıtlaSil